मुंबईत नाबार्डच्या हातमाग प्रदर्शनाला उत्स्फूर्त प्रतिसाद

नाबार्डतर्फे राष्ट्रीय हातमाग दिन २०२६ निमित्त मुंबईतील वांद्रे-कुर्ला कॉम्प्लेक्स (BKC) येथील मुख्यालयात तीन दिवसीय प्रदर्शन-सह-विक्री उपक्रमाचे आयोजन करण्यात आले. ५ ते ७ ऑगस्टदरम्यान झालेल्या या प्रदर्शनात हातमाग उत्पादनांची ₹६७ लाखांहून अधिक विक्री झाली.

भारतीय हातमाग परंपरेला बाजारपेठ उपलब्ध करून देणे हा या उपक्रमाचा मुख्य उद्देश होता. यासोबतच ग्रामीण कारागिरांना थेट ग्राहकांपर्यंत पोहोचण्याची संधी देण्यात आली. त्यामुळे पारंपरिक उत्पादनांना नव्या ग्राहकांपर्यंत पोहोचण्यास मदत झाली.

नाबार्ड हातमाग प्रदर्शनात कोणत्या परंपरा सादर करण्यात आल्या?

या प्रदर्शनात १४ राज्यांतील १५ वैशिष्ट्यपूर्ण हातमाग परंपरांचे प्रदर्शन करण्यात आले. यामध्ये ९ भौगोलिक संकेतांक (GI) प्राप्त उत्पादनांचाही समावेश होता.

महाराष्ट्रातील पैठणी, तेलंगणातील पोचमपल्ली इकत, राजस्थानची कोटा डोरिया, ओडिशाची संबळपुरी, बिहारचे भागलपूर सिल्क आणि पश्चिम बंगालची कांथा स्टिच यांसारख्या प्रसिद्ध परंपरांना विशेष प्रतिसाद मिळाला. याशिवाय गुजरातचे कच्छ शॉल्स, आंध्र प्रदेशचे वेंकटगिरी, तमिळनाडूचे अरनी सिल्क, केरळचे बलरामपुरम, उत्तर प्रदेशचे मुबारकपूर हँडलूम, हरियाणातील अंबाला हँडलूम्स, मध्य प्रदेशचा बाघ, झारखंडचे भगैया सिल्क आणि कर्नाटकचे उत्तरिया यांचाही समावेश होता.

नाबार्ड हातमाग प्रदर्शनाला ग्राहकांचा प्रतिसाद कसा मिळाला?

प्रदर्शनाला मोठ्या प्रमाणावर अभ्यागतांनी भेट दिली. विविध वित्तीय संस्थांचे प्रतिनिधी आणि खरेदीदारही उपस्थित होते. ₹६७ लाखांहून अधिक विक्रीची नोंद झाल्यामुळे कारागिरांना थेट आर्थिक लाभ मिळाला.

मुंबईतील नाबार्ड हातमाग प्रदर्शनाने ग्रामीण उत्पादकांना आपल्या उत्पादनांचे थेट सादरीकरण करण्याची संधी दिली. त्यामुळे ग्राहकांच्या आवडीनिवडी आणि बाजारातील मागणी समजून घेण्यासही मदत झाली.

डिजिटल बाजारपेठेसाठी कारागिरांना काय मार्गदर्शन मिळाले?

या कार्यक्रमात ONDC आणि MyStore याविषयी विशेष सत्रांचे आयोजन करण्यात आले. या सत्रांमधून कारागिरांना  डिजिटल मार्केटिंग आणि ऑनलाइन, ई-कॉमर्स आणि ऑनलाइन विक्रीच्या संधींबाबत माहिती देण्यात आली.

आज ग्राहक ऑनलाइन खरेदीकडे मोठ्या प्रमाणावर वळत आहेत. त्यामुळे पारंपरिक हातमाग उत्पादनांना डिजिटल बाजारपेठ उपलब्ध करून देणे ही काळाची गरज बनली आहे. या सत्रांमुळे कारागिरांच्या डिजिटल क्षमतांनाही बळकटी मिळाली.

नाबार्ड हातमाग प्रदर्शनामागील उद्देश काय आहे?

५ ऑगस्ट रोजी प्रदर्शनाचे उद्घाटन करताना नाबार्डचे अध्यक्ष डॉ. शाजी कृष्णन व्ही. यांनी ग्रामीण उद्योजकता आणि सांस्कृतिक वारसा जपण्याच्या दृष्टीने अशा उपक्रमांचे महत्त्व अधोरेखित केले.

त्यांनी सांगितले की, हातमाग क्षेत्र हे शाश्वत विकासाचे प्रभावी मॉडेल आहे. तसेच ग्रामीण आणि शहरी बाजारपेठांमधील संबंध मजबूत करण्यासाठी अशा उपक्रमांची महत्त्वाची भूमिका आहे.

नाबार्डच्या  सहकार्याने आतापर्यंत ४३ हातमाग उत्पादनांना GI नोंदणी मिळाली आहे. पारंपरिक कला आणि विणकाम परंपरांचे जतन करण्यासाठी संस्था सातत्याने कार्यरत आहे.

सर्व सहभागी कारागिरांना सहभाग प्रमाणपत्रे देण्यात आली. उत्कृष्ट कामगिरी करणाऱ्या तीन स्टॉल्सना चषक देऊन गौरविण्यात आले.

पुढे काय?

हातमाग क्षेत्रासाठी थेट विक्री आणि डिजिटल बाजारपेठ या दोन्ही संधी महत्त्वाच्या ठरत आहेत. मुंबईतील या प्रदर्शनाला मिळालेला प्रतिसाद ग्रामीण कारागिरांसाठी नवीन बाजारपेठ निर्माण करण्याच्या दृष्टीने सकारात्मक मानला जात आहे.

हातमाग हा केवळ पारंपरिक व्यवसाय नसून ग्रामीण रोजगार, स्थानिक कौशल्य आणि पर्यावरणपूरक उत्पादनाशी जोडलेला महत्त्वाचा क्षेत्र आहे. त्यामुळे अशा उपक्रमांमधून कारागिरांना ग्राहक, बाजारपेठ आणि नव्या व्यावसायिक संधी मिळण्यास मदत होऊ शकते.

खेतीगाड़ीच्या WhatsApp चॅनेलशी जोडा आणि शेतीतील नवकल्पना तसेच सरकारी योजनांची ताजी माहिती मिळवा.

अधिक माहिती आणि मार्गदर्शनासाठी KhetiGaadi ला भेट द्या.

शेतकऱ्यांसाठी मार्गदर्शन आणि कृषी योजनांच्या अपडेट्ससाठी संपर्क साधा:

फोन: 07875114466
ई-मेल: connect@khetigaadi.com

संबंधित बातम्या

• गुजरातची अन्नधान्य उत्पादकता राष्ट्रीय सरासरीपेक्षा कमी: नाबार्ड
• नाबार्डने महाप्रीतसोबत हरित पायाभूत सुविधांचा विस्तार केला
• नाबार्ड महाराष्ट्राचा ४५वा स्थापना दिन, महिला शेतकऱ्यांचा सन्मान