भारताच्या कृषी क्षेत्राला बळकटी देण्यासाठी आणि अन्न सुरक्षा वाढवण्यासाठी केंद्रीय मंत्रिमंडळाने दोन महत्त्वाच्या योजनांना मान्यता दिली आहे. या दोन योजनांचा प्रमुख उद्देश शेतकऱ्यांना मदत करणे आणि शाश्वत शेती पद्धतींचा प्रसार करणे हा आहे. प्रधानमंत्री राष्ट्रीय कृषी विकास योजना (PM-RKVY) आणि कृषोन्नती योजना (KY) या दोन योजनांतर्गत, भारताला अन्न उत्पादनात स्वयंपूर्ण बनवण्याचे उद्दिष्ट ठेवण्यात आले आहे. या योजनांसाठी सरकारकडून तब्बल १,०१,३२१ कोटी रुपयांची बलाढ्य तरतूद करण्यात आली आहे, ज्यामुळे कृषी क्षेत्राला जबरदस्त बळकटी मिळणार आहे. 

कृषी आणि शेतकरी कल्याण मंत्रालयाच्या अंतर्गत चालणाऱ्या विविध केंद्र प्रायोजित योजनांना एकत्र करून, या दोन प्रमुख योजनांतर्गत आणले जाणार आहे. यामध्ये संसाधनांचे योग्य व्यवस्थापन, पुनरावृत्ती टाळणे आणि राज्यांना अधिक लवचिकता देणे हे प्रमुख उद्दिष्ट आहे, ज्यामुळे शेतकऱ्यांच्या समस्या सोडवण्यासाठी राज्यांना मदत होईल. 

माहिती व प्रसारण मंत्री अश्विनी वैष्णव यांनी या योजनांचे महत्त्व अधोरेखित केले. त्यांनी तंत्रज्ञानाच्या वापरावर भर दिला, ज्यामुळे विविध घटकांचा प्रभावी अंमलबजावणी होईल असे सांगितले. “सर्व घटक तंत्रज्ञानाचा वापर करून प्रभावी आणि कार्यक्षम अंमलबजावणी सुनिश्चित करतील. या योजना राज्य सरकारांमार्फत राबवल्या जातील,” असे त्यांनी सांगितले. 

शाश्वतता आणि हवामान अनुकूलता यावर लक्ष 

या नवीन योजनांचे एक महत्त्वाचे उद्दिष्ट म्हणजे भारताच्या कृषी क्षेत्राच्या दीर्घकालीन शाश्वततेची हमी देणे. पोषण सुरक्षा, हवामान अनुकूलता आणि मूल्य साखळी विकास यांसारख्या महत्त्वाच्या मुद्द्यांवर सरकार विशेष लक्ष केंद्रित करत आहे. खासगी क्षेत्राच्या सहभागातून शेतीला हवामान बदल आणि बाजारातील अस्थिरतेपासून अधिक सशक्त करण्याचे या योजनांचे उद्दिष्ट आहे. 

राज्यांना त्यांच्या विशिष्ट गरजांनुसार कृषी विकास योजना तयार करण्याची लवचिकता या योजनांमुळे मिळणार आहे. भारतातील कृषी क्षेत्राचे विविधतेमुळे, मातीची गुणवत्ता, पाण्याची उपलब्धता, आणि हवामानाच्या स्थितींमध्ये भिन्नता असते. त्यामुळे या योजनांतर्गत प्रत्येक राज्याला त्यांच्या आव्हानांनुसार योजना आखण्याची मुभा देण्यात येणार आहे. 

सरकारी निवेदनात स्पष्ट केले आहे की, राज्य सरकार आता त्यांच्या प्रदेशाच्या गरजांना अनुरूप व्यापक धोरणात्मक योजना तयार करू शकतील. या योजनांना एका वेळी मंजुरी दिली जाईल, ज्यामुळे वेगवेगळ्या योजनांच्या स्वतंत्र मंजुरीची आवश्यकता राहणार नाही. यामुळे प्रशासकीय प्रक्रियेत होणारा विलंब कमी होईल आणि राज्यांना निधी व संसाधने लवकर उपलब्ध होतील. 

नव्या योजनांची ठळक उद्दिष्टे: 

केंद्र सरकारने या योजनांच्या एकत्रिकरणासाठी काही महत्त्वाची उद्दिष्टे ठरवली आहेत: 

• पुनरावृत्ती टाळणे आणि प्रयत्नांचे एकत्रिकरण सुनिश्चित करणे. 

• राज्यांना त्यांच्या कृषी आव्हानांसाठी लवचिकता प्रदान करणे. 

• पोषण सुरक्षा, शाश्वतता आणि हवामान अनुकूलता यांसारख्या आगामी मुद्द्यांवर लक्ष केंद्रित करणे. 

• कृषी मूल्य साखळीच्या विकासास चालना देणे आणि खासगी क्षेत्राचा सहभाग वाढवणे. 

या दोन योजनांच्या व्यापक उद्दिष्टांव्यतिरिक्त, शेतकऱ्यांना मदत करण्यासाठी सरकारने काही विशिष्ट मिशन्स देखील सुरू केली आहेत. यात राष्ट्रीय खाद्यतेल-मोहरी मिशन (NMEO-OP) आणि डिजिटल कृषी उपक्रमांचा समावेश आहे, ज्यामुळे शेतकऱ्यांना अधिक उत्पादनक्षमतेसाठी मदत होईल. 

कृषी विकासासाठी तंत्रज्ञानाचा वापर 

वैष्णव यांनी तंत्रज्ञानाच्या वापराचे महत्त्व पुन्हा अधोरेखित केले, जे प्रधानमंत्री राष्ट्रीय कृषी विकास योजना (PM-RKVY) आणि कृषोन्नती योजना (KY) या दोन्ही योजनांच्या उद्दिष्टांना साध्य करण्यासाठी अत्यावश्यक ठरेल. पिकांच्या निरीक्षणासाठी डिजिटल साधने, पाणी व माती व्यवस्थापनाचे नवोपाय यांसारख्या तंत्रज्ञानाच्या मदतीने शेतकऱ्यांना चांगल्या सुविधा मिळतील. 

केंद्र सरकार, राज्य सरकार आणि खासगी क्षेत्रातील सहकार्याने या योजनांतर्गत अधिक शाश्वत व समृद्ध कृषी क्षेत्र निर्माण करण्याचे उद्दिष्ट ठेवले आहे. शेतकऱ्यांना संसाधने, सुधारित पिके, आणि बाजारपेठांमध्ये चांगल्या संधी मिळतील. 

शेतकऱ्यांना बळकटी देण्यासाठी सरकारचा पुढाकार 

कृषी योजनांचे एकत्रिकरण करून सरकारने भारताच्या शेतकरी समुदायाला सशक्त करण्याची वचनबद्धता दाखवली आहे. राज्यांना अधिक स्वायत्तता आणि संसाधने उपलब्ध करून दिल्यामुळे कृषी क्षेत्राच्या उत्पादकतेत सुधारणा होईल आणि भविष्यातील आव्हानांचा सामना करण्यासाठी भारत अन्नसुरक्षित राहील. 

देशातील कष्टकरी शेतकऱ्यांना उपयुक्त ठरतील अशा विविध पीक पद्धती, उत्पन्न वाढ योजनांची माहिती मिळवण्यासाठी तसेच शेतकऱ्यांना आधार देण्याच्या उद्देशाने राबवण्यात येणाऱ्या विविध कर्ज योजना आणि इतर सरकारी योजनांच्या अद्ययावत माहितीसाठी आमच्या whatsapp चॅनेलच्या माध्यमतून आमच्याशी सतत संपर्कात रहा. 

कृषीविषयक अधिक तपशीलवार माहितीसाठी, नियमितपणे https://khetigaadi.com/ ला भेट द्या!